زبان چیست؟ تعریف، ویژگی‌ها و نقش‌ها

زبان را می‌توان یک نظام منسجم از علائم آوایی قراردادی دانست که انسان‌ها برای برقراری ارتباط از آن استفاده می‌کنند. «قراردادی بودن» زبان نشان می‌دهد که این نظام در طول زمان دچار تغییر و تحول می‌شود و شکل ثابت و همیشگی ندارد.

نظام زبان چگونه عمل می‌کند؟

زبان مجموعه‌ای از اجزای به‌هم‌پیوسته است؛ از جمله:

• آواها
• واژگان
• دستور زبان
• ساخت‌های معنایی

این اجزا دائماً با یکدیگر در تعامل‌اند و همین تعامل، پویایی و قابلیت تغییر زبان را تضمین می‌کند.

علائم آوایی چیست؟

هر نشانه‌ای که بر مفهومی غیر از خود دلالت کند، «علامت» محسوب می‌شود؛ مانند:

• بالا بردن دست برای اجازه گرفتن
• زدن روی شانه فردی برای جلب توجه

حروف فارسی نیز نوعی علامت‌اند، اما به دلیل برخورداری از صدا و آوا در دسته عناصر زبانی قرار می‌گیرند.

نقش‌های اصلی زبان

زبان در زندگی انسان چهار نقش اساسی دارد:

1. ایجاد ارتباط؛ مهم‌ترین کارکرد زبان
2. بیان حالات درونی یا حدیث نفس
3. آفرینش ادبی و تولید آثار هنری
4. انتقال اندیشه در زمان‌ها و موقعیت‌های مختلف

اصول آموزش زبان فارسی در دبستان

• رشد همه‌جانبه مهارت‌های زبانی (گوش دادن، سخن گفتن، خواندن، نوشتن) ضروری است.
• دروس غیرزبانی نیز می‌توانند توانش زبانی دانش‌آموز را تقویت کنند.
• در پایه اول، هدف «یادگیری برای خواندن» و در پایه‌های بعدی «خواندن برای یادگیری» است.
• در دو سال نخست، بازی محور اصلی آموزش زبان است.
• رویکرد ارتباطی بر رویکرد صرفاً دستوری ترجیح دارد.
• معلم با گفتار و نوشتار صحیح، الگوی زبانی دانش‌آموزان است.

زبان معیار چیست؟

زبان معیار همان شیوه رسمی و پذیرفته‌شده سخن گفتن و نوشتن است؛ مانند:

• زبان کتاب‌های درسی
• گفتار گویندگان رسمی رادیو و تلویزیون

• زبان تحصیل‌کردگان و اطلاعیه‌های دولتی

فهرست مطالب 

• تعریف زبان
• قراردادی بودن زبان
• نظام زبان
• علائم آوائی زبان
• نقش های زبان
• مهارت های زبان
• اصول آموزش زبان فارسی به دانش آموزان
• زبان معیار
• 10 اصل زبان فارسی