حقوق محیط زیست

حقوق محیط زیست، در واقع، شاخه‌ای نوین و رو به رشد از حقوق عمومی است که با هدف حفاظت از منابع طبیعی، تنوع زیستی و سلامت اکولوژیکی شکل گرفته است. از یک سو، این حوزه به بررسی قوانین و مقررات مربوط به حفظ محیط زیست می‌پردازد، و از سوی دیگر، نقش مهمی در آگاه‌سازی جوامع، مسئولیت‌پذیری دولت‌ها و مشارکت شهروندان ایفا می‌کند.

تعریف محیط زیست

مفهوم کلی محیط زیست 

محیط زیست، به‌طور کلی، مفهومی فراگیر و چندلایه است که مجموعه‌ای از عناصر طبیعی، اجتماعی و فرهنگی را در اطراف انسان و سایر موجودات زنده در بر می‌گیرد.

عناصر تشکیل دهنده محیط زیست

در این راستا، این بستر زیستی، علاوه بر مولفه‌های فیزیکی مانند خاک، آب، نور و هوا، شامل ساختارهای اجتماعی و فرهنگی‌ای است که به‌طور مستقیم بر کیفیت زندگی انسان‌ها تأثیر می‌گذارند. از همین رو، محیط زیست را می‌توان یک سیستم پویا و هماهنگ دانست که از زیست‌بوم‌های گوناگون نظیر جنگل‌ها، بیابان‌ها و مراتع شکل گرفته و اجزای آن در ارتباطی متقابل و مستمر با یکدیگر قرار دارند.

اصول بنیادین 

• حق بر محیط زیست سالم

 هر انسان حق دارد در محیطی زندگی کند که از نظر هوا، آب، خاک و منابع طبیعی پاک و ایمن باشد.

• اصل توسعه پایدار

 رشد اقتصادی باید به گونه‌ای باشد که منابع طبیعی برای نسل‌های آینده حفظ شود.

• اصل پیشگیری و احتیاط

 در مواجهه با خطرات زیست‌محیطی، پیشگیری مقدم بر درمان است.

• اصل مسئولیت‌پذیری

دولت‌ها، شرکت‌ها و افراد باید در قبال آسیب‌های زیست‌محیطی پاسخگو باشند.

فهرست

مقدمه

تاریخچه

1.تعاریف

• محیط زیست
• زیست بوم (اکوسیستم)
• بوم شناسی (اکولوژی)
• علم محیط زیست
• زیست کره (بیوسفر)
• حقوق محیط زیست
• حقوق بین الملل محیط زیست
• منابع ملی
• منابع بین المللی

2. اصول و مفاهیم حقوق محیط زیست

• اصول
  • اصول حقوق محیط زیست
  • اصل حاکمیت
  • اصل همکاری
  • اصل محافظت از محیط زیست
  • اصل اطلاع رسانی
  • اصل پیشگیری
  • اصل پرداخت توسط آلوده ساز
  • اصل مسئولیت مشترک اما متفاوت
  • مفاهیم
    • میراث مشترک بشریت
    • مفهوم حقوق نسل های آینده
    • مفهوم توسعه پایدار

3. عوامل و نتایج تخریب محیط زیست

• عوامل تخریب محیط زیست
  • آلودگی چیست
  • الودگی ها : هوا ، خاک ، آب
  • ریزگردها
  • نتایج تخریب محیط زیست
    • تغییرات آب و هوایی (اقلیمی)
    • زمینه ها و اثرات تغییرات آب و هوایی
    • گرم شدن کره زمین

4.محیط زیست و مسوولیت نسبت به حفاظت آن

• مسئولیت عام نسبت به حفاظت از محیط زیست
• مسئولیت بین المللی دولت ها نسبت به حفاظت از محیط زیست
• عناصر تشکیل دهنده مسئولیت بین المللی دولتها
• مسئولیت ناشی از اعمال منع نشده در محیط زیست
• مسئولیت ناشی از خسارت های وارده توسط اشخاص خصوصی
• لزوم جبران کامل خسارت به محیط زیست

5. مراجع قانونی حقوق محیط زیست

• مراجع داخلی قانونی
• سازمان حفاظت محیط زیست
• وزارت نیرو
• سازمان امور اراضی( جهاد کشاورزی)
• سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری کشور
• اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران
• سازمان بنادر و دریانوردی
• نمونه هایی از رویه قضایی محیط زیستی
• مراجع بین المللی
• دیوان بین المللی دریاها
• دیوان بین المللی دادگستری
• قضایایی مرتبط با محیط زیست از دیوان بین الملل دادگستری

منابع